การประชุมวิชาการนานาชาติด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ปี พ.ศ. 2568 (International Conference on Biodiversity 2025 : IBD 2025) ภายใต้หัวข้อ “Biodiversity and Humanity in Global Crisis – ความหลากหลายทางชีวภาพกับมนุษยชาติในยุควิกฤตโลก” ปิดฉากลงอย่างงดงาม ท่ามกลางบรรยากาศการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ที่เข้มข้นจากนักวิจัย ผู้กำหนดนโยบาย ภาคเอกชน และเยาวชนจากทั่วโลก สะท้อนให้เห็นว่า “ความหลากหลายทางชีวภาพ” มิใช่เพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม หากแต่เป็นรากฐานของความมั่นคงทางอาหาร สุขภาพ เศรษฐกิจ วัฒนธรรม และการดำรงอยู่ของมนุษยชาติ
การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 5–7 พฤศจิกายน 2568 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และภาคีเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศ เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ 70 พรรษา และเพื่อเป็นเวทีความร่วมมือระดับนานาชาติด้านความหลากหลายทางชีวภาพในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตรอบด้าน
พระราชปณิธาน “เจ้าฟ้านักความหลากหลายทางชีวภาพ” จุดประกายเวทีโลก
หัวใจสำคัญของการประชุม คือ พระมหากรุณาธิคุณที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดการประชุม และทรงบรรยายพิเศษในหัวข้อ “ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศไทย” โดยทรงถ่ายทอดทั้งมุมมองทางวิชาการ ประสบการณ์ภาคสนาม และความทรงจำส่วนพระองค์ ตั้งแต่วัยเยาว์ในวังสระปทุม อันสะท้อนสายพระเนตรอันลึกซึ้งต่อความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ
ในช่วงหนึ่งทรงเล่าถึงความทรงจำขณะทรงพระเยาว์ว่า ทรงสังเกตว่า ภายในวังสระปทุม มีความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งสัตว์ และพืช ที่พบบนบก และในน้ำ ล้วนมีความแตกต่างตามแต่ละฤดูกาล โดยทรงเล่าผ่านภาพถ่ายส่วนพระองค์ ที่ทรงบันทึกไว้ และทรงชอบอ่านหนังสือที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพหลายเล่ม อาทิ หนังสือของ ดร.บุญส่ง เลขะกุล ผู้บุกเบิกการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ และสัตว์ป่า ของประเทศไทย
พระราชดำรัสดังกล่าวมิได้เพียงสร้างความซาบซึ้ง หากยังเป็นแรงบันดาลใจสำคัญให้ผู้เข้าร่วมจากนานาประเทศตระหนักว่า การอนุรักษ์ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์อย่างรู้คุณค่า ความหลากหลายทางชีวภาพต้องเริ่มจากความเข้าใจ เข้าถึง และการลงมือทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อความยั่งยืนของมนุษยชาติ
เวทีวิชาการ 6 ด้าน กับคำตอบของโลกในยามวิกฤต
ศาสตราจารย์ ดร.สนิท อักษรแก้ว ประธานคณะกรรมการจัดการประชุม กล่าว่า IBD 2025 ได้รับความสนใจจากผู้เข้าร่วมกว่า 600 คน จาก 14ประเทศ ได้แก่ ไทย ฟิลิปปินส์ จีน ฮ่องกง อินเดีย อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น เลบานอน นิวซีแลนด์ ศรีลังกา ไต้หวัน เวียดนาม ซาอุดิอาระเบีย และ สหรัฐอเมริกา มีผลงานวิจัยผ่านการคัดเลือกกว่า 190 เรื่อง ครอบคลุม 6 ประเด็นหลัก ได้แก่ ความหลากหลายทางชีวภาพกับความมั่นคงทางอาหารความหลากหลายทางชีวภาพกับสุขภาพความหลากหลายทางชีวภาพกับการท่องเที่ยว ความหลากหลายทางชีวภาพกับการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมความหลากหลายทางชีวภาพกับการอนุรักษ์วัฒนธรรม การเสวนาทางวิชาการ การบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อก้าวข้ามวิกฤตโลก
นอกจากนนี้ ยังมีเวทีเสวนาและการบรรยายพิเศษจากวิทยากรระดับนานาชาติ อาทิ FAO, University of Georgia, Aarhus University, Naturalis Biodiversity Center ควบคู่กับนักวิชาการไทย ได้สะท้อนมุมมองใหม่ที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ นโยบาย และการปฏิบัติจริง ตลอดจน การศึกษาดูงาน พื้นที่สีเขียวในเมือง ได้แก่ ศูนย์เรียนรู้ป่าในกรุง ปตท. เขตประเวศ กรุงเทพฯ และสวนหลวง ร.9
นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ “มรรคาแห่งความสมดุล” จากงานวิจัยสู่หัวใจประชาชน
อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญ คือ นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ “มรรคาแห่งความสมดุล : วัฏจักรความหลากหลายทางชีวภาพกับการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน” ซึ่งถ่ายทอดพระอัจฉริยภาพและพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผ่านผลงานวิจัยที่จับต้องได้ ตั้งแต่การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ การฟื้นฟูเต่าทะเลด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ป่าชายเลน เห็ดไมคอร์ไรซา ฐานข้อมูลพันธุกรรมไก่ ไปจนถึงพรรณไม้ในวังสระปทุม
นิทรรศการกว่า 28 บูธ และโปสเตอร์ผลงานวิจัยกว่า 190 เรื่อง จากนักวิจัย นิสิต นักศึกษา และนักเรียน ได้เปลี่ยนองค์ความรู้เชิงวิชาการให้เป็น “เรื่องเล่า” ที่เข้าถึงสาธารณชน สร้างความตระหนักว่าทุกคนมีส่วนร่วมในการเดินบน “มรรคาแห่งความสมดุล” ได้
เสียงเยาวชน–พิธีปิด สู่คำมั่นสัญญาเพื่ออนาคต
ในพิธีปิดการประชุม รองศาสตราจารย์ คุณหญิงสุมณฑา พรหมบุญ ผู้แทนคณะกรรมการจัดงาน เน้นย้ำว่า IBD 2025 ไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการประชุม แต่เป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือระยะยาว โดยเฉพาะการส่งต่อองค์ความรู้และแรงบันดาลใจสู่เยาวชน ซึ่งเป็นพลังสำคัญในการปกป้องทรัพยากรชีวภาพของโลก
“ IBD 2025 จึงไม่เพียงเป็นเวทีวิชาการระดับนานาชาติ หากยังเป็น “สัญญาร่วมของมนุษยชาติ” ที่จะยืนหยัดปกป้องความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อความอยู่รอดของโลกและคนรุ่นต่อไป”
เสียงจากประธานจัดงาน : จากเวทีวิชาการสู่ความหวังของโลก
ศาสตราจารย์ ดร.สนิท อักษรแก้ว ประธานคณะกรรมการจัดการประชุมวิชาการนานาชาติด้านความหลากหลายทางชีวภาพ IBD 2025 กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการรวมตัวของนักวิชาการจากทั่วโลก หากแต่เป็นเวทีที่สะท้อนความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งระหว่าง “ความหลากหลายทางชีวภาพ” กับความอยู่รอดของมนุษยชาติ ในห้วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตซ้อนวิกฤต ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความมั่นคงทางอาหาร และสุขภาพ
การจัดประชุม IBD 2025 แสดงให้เห็นบทบาทของประเทศไทย ในฐานะศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพในระดับนานาชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในฐานะสถาบันการศึกษาและเจ้าภาพหลักในการจัดประชุม ร่วมกับสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และภาคีเครือข่ายภาครัฐและเอกชนได้แก่ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) สถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา มูลนิธิสวนหลวง ร.9 ที่ขับเคลื่อนองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพในระดับนานาชาติ โดยสามารถบูรณาการวิทยาศาสตร์ งานวิจัย นโยบายสาธารณะ และการปฏิบัติจริง เข้าด้วยกันอย่างเป็นรูปธรรม และตอบโจทย์ความท้าทายของโลกในยุคปัจจุบัน
“ความหลากหลายทางชีวภาพไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่เรื่องของนักวิทยาศาสตร์เพียงกลุ่มเดียว แต่เป็นรากฐานของชีวิตมนุษย์ทั้งหมด การดูแลธรรมชาติอย่างเข้าใจและเคารพ คือการดูแลอนาคตของมนุษยชาติไปพร้อมกัน”
ประธานจัดงานกล่าวเพิ่มเติมว่า จุดแข็งของ IBD 2025 คือการเปิดพื้นที่ให้เกิดการบูรณาการข้ามสาขาอย่างแท้จริง ครอบคลุมตั้งแต่ความมั่นคงทางอาหาร สุขภาพ การท่องเที่ยว การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม ไปจนถึงมิติทางวัฒนธรรม ผ่านการนำเสนอผลงานวิจัยทั้งภาคบรรยายและภาคโปสเตอร์จากนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญกว่า 14 ประเทศทั่วโลก
นอกจากนี้ การประชุมยังสะท้อน “ปรากฏการณ์ใหม่” ที่สำคัญ คือการมีส่วนร่วมอย่างโดดเด่นของนิสิต นักศึกษา และนักเรียน ที่ก้าวขึ้นมานำเสนอผลงานทางวิชาการบนเวทีนานาชาติ เคียงข้างนักวิจัยอาวุโส ซึ่งถือเป็นสัญญาณที่น่าชื่นใจของการสืบทอดองค์ความรู้และจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพไปสู่คนรุ่นใหม่
“การได้เห็นเยาวชนมีบทบาทอย่างจริงจังบนเวทีระดับนานาชาติ เป็นภาพสะท้อนความหวังว่า การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพจะไม่หยุดอยู่แค่รุ่นปัจจุบัน แต่กำลังถูกส่งต่อไปสู่อนาคตอย่างมั่นคง”
ในโอกาสนี้ ศาสตราจารย์ ดร.สนิท อักษรแก้ว ได้กล่าวขอบคุณวิทยากรรับเชิญจากทั้งในและต่างประเทศ นักวิจัย ผู้เข้าร่วมประชุม รวมถึงภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ที่ร่วมกันสร้างเวทีวิชาการที่ทรงคุณค่า และก่อให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือด้านความหลากหลายทางชีวภาพในระดับนานาชาติ ตลอดจนขอบคุณนักเรียน นิสิต และนักศึกษา ที่มีส่วนสำคัญในการเติมพลังและมุมมองใหม่ให้กับการประชุมครั้งนี้
ประธานจัดงานกล่าวทิ้งท้ายว่า แม้การประชุม IBD 2025 จะสิ้นสุดลงแล้ว แต่สิ่งที่เกิดขึ้นจากเวทีนี้จะยังคงเดินหน้าต่อไปในรูปของความร่วมมือทางวิชาการและเชิงนโยบายในระยะยาว เพื่อผลักดันให้องค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพถูกนำไปใช้จริง และเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมสู่ความสมดุลระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติอย่างยั่งยืน
“ความหลากหลายทางชีวภาพคือทุนชีวิตของมนุษยชาติ และเป็นความรับผิดชอบร่วมกันของเราทุกคนในการรักษาไว้ให้กับโลกและคนรุ่นต่อไป”
